جلوگيرى كنند . اما مطمئن‌ترين وسيله آن است كه براى مدتى در نقطه‌اى كه مرتفع است بسر برند . هرگاه افراد قشون را بخواهند از دشتهاى مرتفع به نواحى تب‌خيز منتقل كنند بايد آنان را با ساخلو كردن در ايستگاههاى بين راه اندك‌اندك به آب و هوا عادت دهند . در مقصد نيز بايد از پيش بيمارستانهائى براى مبتلايان به تب و اسهال خونى در نقطه‌اى مساعد و چه بهتر قدرى دور تر از سربازخانه برپا كنند تا از اين رهگذر از پيش‌آمد مرگ‌ومير بسيار بين مردم جلوگيرى شود . كسانى را به عنوان طبيب معالج به كار بگمارند كه ساليان دراز در آنجا بسر برده و در برابر آب و هوا مقاومت كرده باشند ، ماهيت مرض تب‌لرز را بشناسند و به خوبى ريزه‌كاريها و حيله‌گريهاى اين مرض را بدانند . هر روز بايد افراد را معاينه كنند زيرا سربازان به عوارض خفيف مزمن بىاعتنايند ، يا آن را پنهان مىدارند تا مرض كاملا آنها را غير قابل خدمت كند و تبى موذى يا دائمى به صورتى غير قابل علاج ظاهر شود . چند سال اقامت قبلى در ممالك گرم تب‌خيز همچون هندوستان ، مصر ، الجزاير درست است كه به‌طور متوسط مانع ابتلاى مجدد به اين بيمارى مىشود ، ولى باز موارد استثنا هم فراوان است . لردكار ، سرمارى هنرى ، دكتر بروگش ، مينوتولى ، دكتر بارتلمى ، بگوير « 53 » و ديگران پيش از اين مدتها در مصر ، هندوستان ، مكزيك و غيره زيسته بودند و باز در ساحل درياى خزر به بيمارى سخت تب‌لرز دچار آمدند . تب ساده با خصايل عمومى بسرعت در برابر درمانى معقول تسليم مىشود ، و خود پس از سه تا هفت حمله بسرعت بهبود مىيابد . اما همين‌كه در جريان خود داراى بىنظميهائى شد ، ديگر كار درمان چندان آسان نيست ، و نهايت دقت و مراقبت را چه از جانب بيمار و چه از طرف طبيب مىطلبد تا اينكه تبديل به بيماريئى طولانى و مداوم نشود . فى المثل هرگاه مرحلهء تعريق به صورت عادى و طبيعى سپرى نشود تقريبا هميشه تب به اسهال خونى بدل مىگردد و اين خود براى بوميها خطرناك‌تر از اروپائيهاست . علائم اينكه مرض هنوز در بدن جا خوش كرده و به محض بروز كوچكترين موجبى باز عود خواهد كرد ، اينهاست : خشكى و رنگ ناسالم پوست ، سوء هاضمهء مداوم ، لرز يا احساس سرما ، خميازه‌هاى مكرر ، حالت كشيدگى و سنگينى در عضلات ، تعريق ادوارى ، ولع براى آب سرد در ساعات صبح ، خواب‌آلودگى ، كج‌خلقى پس از صرف غذا و اما قبل از همه چيز وجود رسوب قرمزى به رنگ آجر در ادرار . به هنگام تب هرگاه نبض متناوب باشد و همچنين احساس سرما سرما به طول ده تا دوازده ساعت در مقابل احساس حرارت نسبتا كوتاه ، نشانى از خطر فورى است . در صورت نخستين ، فقط با عوض كردن آب و هوا مىتوان اميد

--> ( 53 ) . Lord Karr , Sir Murray Henry , Dr . Brugsch , Minutoli , Dr . Barthelemy , Begeuer